ردپای حیوانات در تاریخ خون! (نگاهی به تاریخچه انتقال خون)

24 دی, 1393, ارسال شده توسط: saeedseery

آیا داستان پسر مریضی را که خون بره ای به او انتقال داده شد و زنده ماند را شنیده اید؟ آیا می دانید که نخستین تجربیات در خصوص انتقال خون بر روی سگ ها آزمایش شد؟ در خصوص تاریخچه انتقال خون و تکامل علم خون شناسی چه می دانید؟ آیا می دانید این علم با کمک حیوانات پیشرفت کرد؟ وت پارس شما را به ادامه مطلب دعوت می کند.

در سراسر تاریخ، انتقال خون از فردی به فرد دیگر، دارای تصویری محو و غیرشفاف و آمیخته به افسانه سرایی، درنده خویی، قساوت و بیرحمی بوده است. بر اساس اسناد تاریخی، اولین اقدام به منظور انتقال خون از فردی به فرد دیگر در سال ۱۴۹۲ برروی پاپ مقدس هشتم انجام شد. چنانچه در این سند مورخی به نام اینفشورا ادعا می‌کند، پس از اینکه پاپ به کما می‌رود، پزشکان بر بالین او به این نتیجه می‌رسند که او نیاز به دریافت خون تازه دارد و به این منظور شروع به ریختن خون سه کودک یهودی، که به آنها وعده سکه داده شده بود، به دهان پاپ می‌کنند! چون در آن دوران هنوز گردش خون و روشهای دستیابی به عروق کشف نشده بود و در نظر اهل فن سیستم گردش خون و سیستم گوارش خیلی با هم فرق نداشتند! به هر حال در جریان این اقدام درمانی ناطبیبانه نه تنها پاپ، که سه پسر بچه نیز از بین رفتند. ارزش تاریخی این سند مورد اختلاف است و عده‌ای آن را ساختگی و ناشی از عقاید ضدپاپ و به یاری دستهای پنهان در پس سیاهکاری‌های دنیای سیاست می‌دانند، ولی آنچه مسلم است این است که هرجا قدرت و نزاع و کشمکش در کار است، داستان‌های خون وخونریزی دور از ذهن نیست.

جنانچه دانشمندان اظهار می‌دارند، فلاسفه علوم طبیعی در آغاز اولین کسانی بودند که تفکراتی در مورد امکان تزریق خون داشتند، ولی هیچگاه وارد وادی عمل نشدند و این امر در مرحله نظریه‌پردازی باقی ماند. در اواخر قرن شانزدهم میلادی پزشکی آلمانی‌تبار به نام آندریاس لیباویوس اظهار داشت که انتقال خون از یک فرد سالم به یک فرد زنده شدنی است و با این کار شما در واقع چشمه حیات را به تن بیمار ارزانی می‌دارید و ضعف و نخوت را از تن رنجور دور می‌کنید. با این حال او در پایان رساله خود قویا به این نتیجه‌گیری می‌رسد که تنها یک فرد حقه‌باز که به اندازه کافی جاهل نیز باشد دست به همچین تجربه ناشایستی میزند!
در آن دوران‌ها تصور اینکه بتوان با وارد کردن خون به بدن یک فرد باعث بهبودی او شد سخت به نظر می‌رسید، زیرا بخش اعظم طب اولیه بر خارج ساختن خون از بدن متمرکز بود. از عهد عتیق، اطباء بر این باور بودند که سلامتی و بیماری مستقیما انعکاسی از میزان مایعات بدن می‌باشد که این مایع را «مزاج» می‌نامیدند شامل صفرا، سودا، بلغم و خون و مععتقد بودند هرگاه اینها از تعادل خود خارج شوند، بدن به سمت بیماری می‌رود و سریع‌ترین راه برای بهبود یافتن از بیماری، فصد خون یا حجامت است.
کشف گردش خون توسط ویلیام هاروی در سال ۱۶۲۸ مطالعات در ارتباط با خون در گردش داخل عروق را وارد مسیر تازه‌ای گرد. کشف وی نظریه امزاج را منسوخ نساخت.چنانچه این اعتقاد تا قرن نوزدهم میلادی همچنان پابرجا بود ولی تئوری هاروی در مورد گردش خون( که واقعا در ابتدا در حد یک تئوری بیش نبود) راهگشای فلاسفه علوم طبیعی در مورد امکان انتقال خون بود و از این نقطه بود که فلاسفه شروع به بحث در ارتباط با وارد ساختن چیزی به غیر از خون به عروق کردند.افرادی مانند کریستوفر ورن، توماس ویلیس و رابرت بویل به زودی برای آزمایش ادعای هاروی شروع به تزریق مایعات مختلف از جمله آب، شیر، آبجو و تریاک به بدن سگها کردند و در حدود سالهای ۱۶۶۰ انجمن سلطنتی بریتانیا و آکادمی علوم فرانسه شروع به کارآزمایی انتقال خون از سگ به سگ کردند که با درجات مختلفی از موفقیت همراه بود.

در سال ۱۶۶۷ اعضای انجمن سلطنتی انگلستان و آکادمی علوم فرانسه در کمال شگفتی مطلع شدند که پزشک جوان در جستجوی نامی به نام ژان باتیسته دنیس برای نخستین بار انتقال خون از حیوان به انسان را انجام داده است. در میان بهت و حیرت همگانی دنیس خون یک بره را به یک پسر بچه تبدار تزریق کرد و پسر زنده ماند. مورد بعدی تزریق خون یک بره به قصابی تنومند بود، احتمالا همان قصابی که مسئول تامین گوسفند در آزمایش اول بود! قصاب نیز جان سالم به در برد. هردو مورد اول شاید برای این زنده ماندند که حجم خون بسیار اندک و ناچیزی در مقایسه با حجم خون موجود در بدن یک انسان به این دو تزریق شده است، چون چنانچه امروزه دانش انتقال خون به ما می آموزد در این موارد انتظار واکنشهای آلرژیک شدید می‌رود. در زمستان سال ۱۶۶۷ دنیس، جسور و معتمد به نفس از موفقیتهای پیشین در پاریس به انجام چند نوبت انتقال خون از یک گوساله به فردی عقب مانده ذهنی مبادرت ورزید. ولی این بار به زودی مرد دیوانه درگذشت و همسر وی دنیس را مسئول مرگ همسرش معرفی و در دادگاه بر علیه او اقامه دعوا کرد. البته بعدها اختلاف نظر فراوانی بر سر نحوه مرگ مائوری به وجود آمد و مشخص گردید که وی در اثر مسمومیت با آرسنیک مرده است.در یک دادگاه نمایشی دنیس به عنوان جنایتکار معرفی گردید و متاسفانه این مقدمه مهر پایان بر بحث انتقال خون شد. در آن روزها مغلطه‌برانگیزان این وحشت را نیز در دلها برمی‌انگیختند که آیا علم و انتقال خون می‌تواند موجودات دورگه از در هم آمیختن انسان و حیوان بسازد؟ آیا حالا انسان شروع به عوعو میکند؟! آیا سگها نیز فیلسوف می‌شوند؟!چیزی نگذشت که نگرانی‌های دانشمندان این حوزه تقلیل یافت. فیلسوفی به نام رنه دکارت ( با نظریه مشهور من می اندیشم پس هستم) به منصه ظهور رسید و استدلالی متقاعدکننده را به جامعه آن روزگار ارائه کرد: دوگانگی جسم و روح . براساس این نظریه بدن انسانها و حیوانها ماشینهای کمابیش مشابهند و تنها چیزی که باعث افتراق انها از هم می‌گردد، توانایی تکلم، تفکر و استدلال انسان است . این قابلیت‌ها نیز مجرد از جسم می‌باشند و به بدن مادی ارتباط ندارند. بنابراین انتقال خون از گونه‌ای به گونه دیگر فقط باید کمی مشکل‌تر از تعویض روغن یک ماشین باشد! ولی اگر دکارت اشتباه کند چه؟ اگر روح، مقیم و مستقر در جسم باشد چه؟ بدتر از آن اگر روح در خود خون زندگی کند چه؟برای غلبه بر این منازعات دادگاه قانونی مقرر کرد که دیگر انتقال خون نباید بدون تاییدیه دانشگاه پزشکی پاریس انجام شود.

افرادی که نقشه مرگ مائوری را طراحی و دنیس را با این دسیسه گرفتار کرده بودند، اعضای ذی نفوذ و صاحب قدرت در دانشگاه پزشکی بودند که با تلاش ایشان تئوری گردش خون و به دنبال آن انتقال خون به محاق رفت و تا صد و پنجاه سال بعد بار دیگر سر برنیاورد. چنانچه مورخی در جایی مینویسد این احتمالا از خوش اقبالی نوع بشر بوده است که انتقال خون برای یک و نیم قرن موقتا به خواب رفت. نادیده گرفتن مبانی ایمونولوژیک ،آنتی‌بادی‌های خونی و اصول ضدعفونی، که همگی دستاوردهای بشر در قرن نوزدهم هستند، هریک در جای خود می‌تواند فجایع جبران ناپذیری را به بار آورد.

ویدیو وت پارس : حقوق حیوانات از نگاهی دیگر ...

چرا آزمایش بر روی حیوانات؟ + ویدیوهای آموزشی

ویدیو وت پارس : آزمایش روی حیوانات برای تشخیص بیماری های انسان

........................................

تهیه و تنظیم از سعید سیری

منابع : امریکن ساینتیفیک - یک پزشک

نظرات

دکترای دانشکده دامپزشکی چمران در تاریخ 30 بهمن, 1393
سلام. همیشه در تاریخ از حیوانات استفاده شده و همیشه هم پست ترین زندگی ها رو دارن با اینکه بیشترین استفاده ها رو ازشون کردیم!واقعن که
نظرتان را بنویسید توجه: نظرات قبل از انتشار توسط مدیریت تائید خواهند شد.

Secure image