راهنمای جامع تکثیر ماهی کوی + ویدیو و اینفووت

15 بهمن, 1393, ارسال شده توسط: bahram

ماهی کوی یکی ار شناخته شده ترین و ارزشمند ترین ماهیان زینتی در جهان است. خاستگاه این ماهیان زیبا کشور ژاپن است. پرورش و تکثیر این ماهیان شگفت انگیز در زادگاهشان به عنوان یک هنر و سنت شناخته می شود که از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود.در خصوص تکثیر این ماهیان چه می دانید؟ وت پارس شما را به ادامه مطلب دعوت می کند.

مطالبی که در ادامه مطالعه خواهید نمود راهنمای جامع و دقیق تکثیر ماهیان کوی می باشد که امروز در زمره زیباترین و ارزشمندترین ماهیان زینتی قرار دارند. برای درک بهتر مفاهیم گفته شده در این متن ، از ویدیوهای آموزشی و اینفوگراف های آموزشی سایت وت پارس با عنوان اینفووت استفاده شده است.


زمان بلوغ در ماهی نر و ماده متفاوت است در ماهی نر این زمان در حدود ۲-۳ سالگی در آب هوای معتدل است این در حالی است ماهی ماده حداقل با فاصله ۶ ماه الی یک سال با ماهی نر بالغ می شود. حال اگر ماهیان شما بالغ هستند شما به راحتی می توانید از روی شکل بدنی انها جنسیت انها را تعیین کنید برای این کار ماهی ها را از اب خارج کرده ودر ظرفی مناسب قرار دهید از بالا به انها نگاه کنید بدن ماهی ماده از بالا گرد تر و عمیق تر دیده می شود در حالی که بدن ماهی نر کشیده تر است. البته ماهی کوی دارای برخی صفات جنسی دیگر نیز می باشد که فقط می توان انها را در فصل تخم ریزی مشاهده نمود به طور مثال ظهور دانه های سفید رنگ و جوش مانند بر روی سر و ابشش ماهی و یا بیرون زدگی مجرای تخم ریزی ماهی ماده در فصل امادگی برای تخم ریزی.حال که با روش تشخیص بالغ بودن و جنسیت ماهیانتان اشنا شدید باید بدانید که فصل و زمان تخمریزی در ماهیان کوی چه زمانی است. فصل تولیدمثل در ماهی کوی اواخر فصل بهار است. ماهی کوی بر اساس تغییرات دمایی ایجاد شده در محیط و همچنین تغییرات طول روز زمان مناسب برای تولید مثل خود را انتخاب می کند در نتیجه زمان تخمریزی این ماهیان می تواند تا اوایل فصل تابستان در مناطق سردسیر و تا اوایل بهار در مناطق گرمسیر متغییر باشد.
البته روش بهتر برای درک زمان درست تخمریزی این است شما از طریق رفتار ماهیانتان متوجه ان بشود که دقیق تر است. در نزدیکی زمان تخمریزی ماهی نر رفتار هایی مثل حرکت گروهی در گوشه های استخر یا تعقیب ماهیان ماده را از خود بروز می دهد و همچنین ماهی ماده نیز در شروع این دوره از ماهیان نر بیشتر غذا خواهند خورد و در مناطق کم عمق اب شنا می کنند و بدن انها متورم دیده خواهد شد.
پس از اینکه ماهیان شما مراحل فوق را گذراندند نوبت این است که منتظر تخمریزی ماهیانتان باشید. برای اینکه ماهی های کوی تخمریزی کنند می توان از دو روش استفاده کرد:

در تخم ریزی طبیعی تمام فرایند تخم ریزی توسط ماهی ها و به صورت طبیعی و بدون دخالت انسان صورت می گیرد. در این روش ماهی نر و ماده ابتدا در سطح آب شروع به شنا می کنند و نر ماهی ماده ر ا دنبال می کنند. ماهی های کوی علاقه دارند که تخم ریزی را در مناطق کم عمق اب در بین ریشه یا برگ های ریخته شده درختان انجام دهند.

البته ماهی کوی علاقه شدیدی به خوردن تخم های خود دارند برای جلوگیری از این امر و افزایش تعداد تخم ها ی باقی مانده می توان از محیط های مصنوعی که ریشه درختان یا برگ ها را برای کوی شبیه سازی می کنند استفاده کرد. این محیط ها را می توان از رشته های کاموا و نخ های ابریشمی نیز تهیه کرد. پس از اتمام  تخمریزی که در حدود ۲۰-۳۰ دقیقه طول می کشد باید محیط های مصنوعی تخمریزی را همراه با تخم ها از برکه خرج کرد و به داخل ظرفی با یک شعله اکسیژن قرار دهیم تا علاوه بر محافظت تخم ها از خورده شدن توسط والدین انها را در شرایطی تحت کنترل تر از برکه قرار دهیم. تخم ها بعد از ۳-۶ روز هچ می شوند.

تکثیر ماهی کوی به روش صنعتی همان طور که از نامش پیداست بر افزایش تعداد موالید تمرکز دارد. برای تکثیر ماهی کوی به روش صنعتی روش های متنوعی وجود دارد که در تمامی انها تعداد بچه ماهی های بدست امده به شکل قابل توجهی بیشتر از دیگر روش های سنتی است. اما انچه به عنوان مشکل اصلی در مورد تکثیر صنعتی معمولا مطرح است افزایش اسیب و استرس برای خود ماهیان مولد است. به همین دلیل همچنان بسیاری از تکثیرکنندگان اصیل ماهی کوی از شیوه های سنتی یا شیوه های نیمه سنتی برای تکثیر ماهی کوی استفاده می کنند. با توجه به تمام انچه گفته شد تکثیر صنعتی از نظر سودآوری و اقتصادی بودن قابل مقایسه با روش سنتی نیست در نتیجه امروزه بیشتر ماهیان موجود در بازار از این روش به دست امده اند. تکثیر ماهیان کوی با روش صنعتی تا حد زیادی همانند تکثیر کپور معمولی بوده و دارای سه مرحله است.


ماهیان مولد مهم ترین نقش را در چرخه تولید و نژادگیری ماهی کوی بازی می کنند. اگر شما مولدین مناسبی را برای تکثیر ماهی کوی انتخاب نکنید مطمئن باشید که نتیجه ی کارتان نه تنها رضایت بخش نخواهد بود بلکه ممکن است باعث بوجود امدن ضررهای اقتصادی نیز برای شما شود. شما باید ابتدا بتوانید ماهی های نر و ماده را از هم تشخیص دهید. اهمیت تشخیص ماهی های نر و ماده از چند جهت قابل بررسی است:

۱. در تکثیر مصنوعی ماهی کوی هدف اصلی ما رسیدن به حداکثر ماهی تولید شده است. در صورتی که ما ماهیان نر و ماده را از هم تفریق نکنیم ممکن است تخمریزی های ناخواسته و بی حاصل در درون برکه های نگهداری مولدین رخ دهد.

۲. افزایش سرعت کار و کاهش دستکاری های زمان تخمگیری و اسپرم گیری. وقتی که ماهیان نر و ماده از هم جدا نگهداری می شوند به راحتی می توان فرایند های تزریق هورمون و بیهوشی را بر روی هر کدام انجام داد بدون اینکه اشتباهی رخ دهد.

هرچند جداسازی ماهیان نر و ماده یکی از بخش های اصلی از اماده سازی و انتخاب مولدین است ولی تنها بخش از این فرایند مهم نیست. ماهیان نر و ماده که برای تکثیر انتخاب می شوند باید دارای ویژگی های خاصی باشند و در غیر این صورت باید از چزخه تولید حذف گردند. چند مورد ار مهم ترین این خصوصیات به شرح زیر است:

وقتی که ماهی های مولد با توجه به انچه گفته شد انتخاب شدند باید به برکه هایی که برای نگهداری و اماده سازی انها اماده شده است انتقال یابند. این برکه ها معولا کمی عمیق تر از برکه های اصلی ساخته می شوند و باید دارای ابی پر از اکسیژن و تمیز باشد. ماهی ها کوی مولد به طور کلی به دو دسته تقسیم می شوند:

۱. ماهیانی که برای بار اول تخم ریزی می کنند

۲. ماهیانی که بیش از یک بار تخم ریزی کرده اند

ماهیان گروه اول معمولا دارای ذخیره ی مناسب انرژی برای تولید تخم و تخمریزی هستند هرچند ممکن است تعداد تخم های ناقصی که تولید می کنند کمی بیشتر از ماهیان گروه دوم باشد. اما ماهیان گروه دوم برای اماده شدن برای تخمریزی دوباره نیازمند شرایط خاصی هستند تا انرژی از دست رفته در نتیجه تخمریزی پیشین را جبران کرده و برای فصل جدید اماده شوند. این ماهیان از نظر مقدار پروتین ها و چربی های مورد نیاز معمولا دارای کمبود هستند. ماهیان گروه دوم حتما باید باید علاوه بر غذاهای رایج از غذاهای تقویت کننده که دارای پروتیین بالا و کربوهیدرات کم است نیز استفاده کنند تا از کیفیت تخم های انها کم نشود. در غذادهی به هر دو گروه باید توجه داشت که زیاده روی در تغذیه باعث چاقی مفرط و مشکلات ثانویه در تخمگیری از ماهیان می شود.

ماهی های کوی معمولا در بهار برای تخمریزی اماده می شوند. در این فصل می توان ماهیان اماده را با بررسی های ساده مشخص کرد. در ماهیان نر با فشار رو به پایین شکم ماده ای سفید رنگ از بدن خارج می شود که در واقع همان اسپرم ماهی است. در ماهیان ماده رسیده نیز با لمس شکم حالتی نر و شل احساس می شود که دلیل بر امادگی ماهی ماده برای تخمریزی است. در ادامه توجه شما را به دیدن یک ویدیوی آموزشی در این باره جلب می کنیم.

 

هنگامی که ماهی مولد نر و ماده با توجه به استاندارد هایی که در قسمت قبل از این سری مطالب گفته شد انتخاب شدند باید آنها را به استخر های مخصوص مولدین یا سالن های تکثیر انتقال داد. حمل و نقل ماهی های مولد به ویژه ماهیان ماده ای که تخمدان های کاملا رشد یافته و آماده دارند از حساسیت خاصی برخوردار است و نیاز به توجه زیادی دارد. در ماهیان ماده تخمدان ها توسط یک غشای نازک بافت همبند محافظت می شوند که بسیار آسیب پذیر است و فشار های بیش از حد و یا ضربه و حمل و نقل نامناسب می تواند سبب آسیب به این بافت و مرگ ماهی یا در خوشبینانه ترین حالت سبب عدم باروری ماهی گردد.

به همین منظور باید برای حمل و نقل ماهی ها به نکاتی توجه کرد که مهم ترین آنها به این شرح است:

۱- حمل ماهی های مولد باید همیشه در داخل آب صورت گیرد که به این منظور می توان از پلاستیک های بزرگ و هم سایز ماهی یا جعبه های برزنتی استفاده کرد. نکته مهم این است که از این روش فقط باید برای جابه جایی های سریع و کوتاه استفاده کرد. در این روش چون میزان اکسیژن آب محدود است ممکن است در جابجایی طولانی به ماهی استرس و آسیب های جبران ناپذیری وارد شود.

۲. تور ماهیگیری که برای مولدین مورد استفاده قرار می گیرد باید دارای دو سر باز باشد تا ماهی بر خلاف جهت رشد پولک ها و باله هایش در تور گیر نکند و آسیب نبیند.

۳. روش دیگر حمل و نقل برای راه های طولانی تر استفاده از خودرو های دارای تانک حمل و نقل می باشد که در این روش نیز باید میزان اکسیژن زیر نظر باشد تا به ماهیان آسیبی وارد نشود.

وقتی ماهی ها با رعایت موارد فوق به محل تکثیر رسیدند نوبت به وزن کردن ماهی ها و تزریق اولیه هورمون به ماهی ها می رسد. با توجه به اینکه در این مرحله نیاز به دستکاری زیاد ماهی می باشد بهتر است ماهی ها با استفاده از یک داروی بیهوش کنند بیهوش شوند تا این مراحل راحتر و با استرس کمتر انجام گیرد. برای بیهوش کردن ماهی ها می توان از پودر گل میخک یا از ماده ی MS222 با رقت یک ده هزارم استفاده کرد. فرآیند بیهوشی بهتر است در تانک های حداکثر ۱۰۰ لیتر صورت گیرد تا هم هزینه های ناشی از استفاده دارو کاهش یابد و هم سرعت انجام کار افزایش پیدا کند. در هر تانک ۱۰۰ لیتری می توان ۶-۸ ماهی مولد را بیهوش کرد که این عمل را می توان مکررا تکرار نمود. در طی بیهوشی همیشه باید در کنار تانک مخصوص بیهوشی تانک آب تازه و دارای اکسیژن نیز موجود باشد تا در صورت بروز علایمی همچون عدم تنفس ماهی سریعا به این تانک انتقال یابد. علایم بیهوشی در ماهی عدم تحرک و مقاومت نکردن در برابر دستکاری است همچنین اگر ماهی بیهوش را بدون دستکاری در آب رها کنیم باید به پشت بیفتد. ماهی بیهوش تنفس آرام تری نسبت به ماهی عادی دارد ولی اگر تنفس قطع شود یا فاصله هر تنفس از هم خیلی زیاد شود باید سریعا ماهی را به تانک آب سالم و تازه انتقال داد. بعد از بیهوشی نوبت به وزن کردن ماهی ها می رسد تا مقدار هورمون لازم برای تزریق به هر ماهی به دست آید. تزریق هورمون به ماهی ها را با توجه به نوع هورمون مورد استفاده می توان به یکی از دو شیوه ی زیر انجام داد.

   

پس از انجام تزریقات هورمونی ساختار فیزیولوژیک بدن ماهی به این هورمون ها پاسخ داده و نتیجه آن آزاد شدن تخم های کاملا رشد یافته از دیواره تخمدان است در این صورت ماهی ماده قادر خواهد بود تا تخم هایش را تخلیه کند. اما در مدت زمانی که این فرآیند در حال رخ دادن است عوامل دیگری نیز می توانند بر مراحل رسیدن تخم ها موثر باشند که مهم ترین آنها دمای محیط است. دمای آب از زمانی که تزریق هورمونی صورت می گیرد تا زمان تکامل تخم ها باید در حدود ۲۲-۲۴ سانتی گراد باشد. در صورتی که بتوان دمای آب را در این محدوده دمایی نگهداری کرد تکامل تخم ها ۱۱ -۱۲ ساعت طول می کشد. این مدت زمان در دما های کمتر بیشتر می شود. پس از اینکه از تکامل تخم ها اطمینان حاصل شد نوبت به استحصال تخم ها از ماهیان ماده می رسد. برای شروع استخراج تخم از ماهیان ماده دوباره باید ماهیان را بیهوش نمود. پس از ایجاد بیهوشی در ماهیان باید آنها را به میز تخمریزی منتقل نمود که از قبل بر روی آن یک حوله و یک ظرف پلاستیکی آماده شده است. ماهی بیهوش را باید ابتدا در حوله قرار داد و بخوبی آن را خشک نمود. بعد از خشک کردن بدن ماهی باید سر و بدن ماهی را به شکلی در حوله پیچید که فقط دم و منفذ تناسلی ماهی بیرون قرار بگیرد سپس باید بدن ماهی را با یک دست مهار نمود و با دست دیگر شکم ماهی را از جلو و بالا به سمت پایین و عقب مالش داد تا تخم ها خارج گردند. در طی انجام این عملیت باید دقت شود که عمل ماساژ دادن با فشار زیاد همراه نباشد زیرا هم ممکن است به ماهی ماده آسیب برسد و هم برخورد شدید تخم ها با ظرف ممکن است به آنها آسیب های جدی برساند. عمل خارج کردن تخم ها باید تا زمانی  که تخم ها خونی گردند و شکم از تخم خالی گردد ادامه پیدا کند. در طی انجام عمل تخمگیری باید سرعت عمل را نیز مد نظر قرار داد زیرا ممکن است سلامت ماهی مولد در صورت طولانی شدن این فرایند به خطر بیوفتد. بعد از اینکه کار استخراج تخم ها به پایان رسید باید ماهی ماده را به سرعت به تانک یا حوضچه ای با آب تمیز منتقل کرد و تخم های بدست آمده را وزن کرد. سپس نوبت به مخلوط کردن تخم ها با اسپرم هایی که همزمان با تخم ها از ماهی نر گرفته شده و در لوله های شیشه ای جمع آوری شده اند می سد. معمولا اسپرم دو ماهی نر برای باروری تخم های یک ماهی ماده لازم است. بعد از اینکه تخم ها و اسپرم ها با هم مخلوط شدند باید این مخلوط را به طور مداوم به وسیله یک قاشق پلاستیکی یا  پر مخلوط نمود. بعد از این کار نوبت به اضافه کردن محلول بارور کننده می رسد که از ۴۰ گرم نمک و ۳۰ گرم اوره در ده لیتر آب به دست می آید.بعد از اضافه کردن این محلول باید ترکیب حاصله شامل محلول و تخم ها و اسپرم را به مدت چند دقیقه به طور مداوم با هم مخلوط کرد. در طی این فرایند تخم ها ۶-۸ برابرحالت اولیه باد می کنند و حالت چسبندگی به خود می گیرند. در این حال می توان تخم ها را به انکوباتور زاگر منتقل کرد ولی قبل از این کار باید هرگونه چسبندگی تخم ها را با استفاده از محلول تانین از بین برد.محلول تانین را می توان از مخلوط کردن ۵ گرم تانین با ۱۰ لیتر اب تهیه کرد.می توان یک لیتر از محلول تانین را با  ۱۰ -۱۲ لیتر تخم باد کرده مخلوط نمود و با دست بهم زد (چند ثانیه) تا تخم ها ته نشین شوند سپس باید محلول تانین را دور ریخت و تخم ها را چندین بار با آب تازه شست. اگر چسبندگی تخم ها از بین نرقت می توان بازهم این کار را تکرار کرد و سپس تخم ها را به انکوباتور منتقل کرد. تخم ها در طول دوره ای که در داخل انکوبتور هستند باید از هر گونه تغییر دمایی شدید و کمبود اکسیژن محافظت گردند همچنین برای جلوگیری از بیماری های ثانویه می توان از محلول ۵ppm مالاشیت گرین استفاده کرد. تخم های باور در طول مدت 4 الی 5 روز هچ خواهند شد و لارو های دارای کیسه زرده را تولید خواهند کرد. این لاروها توانایی شنای آزاد را تا روز سوم که کیسه ی هوایی شان کامل شود را ندارند همچنین این لاروها تا روز سوم هیچ غذایی نمی خورند و از محتویات کیسه زرده شان استفاده می کنند. بعد از اتمام این محتویات می توان از غذای زنده که همان ناپیلوس آرتمیا است استفاده نمود برای اطمینان از اتمام کیسه زرده می توان با ذره بین به مشاهده لارو ها پرداخت. استفاده از ناپیلوس آرتمیا و تفریخ آنها از تخم های آرتمیا شامل مراحلی است که در ادامه همراه با یک اینفوگرافیک شرح داده خواهد شد.برای مشاهده این اینفوگراف روی آن کلیک نمایید.شما می توانید برای مشاهده اینفوگراف های بیشتر تهیه شده در سایت وت پارس ، از صفحه ویژه آنها با عنوان اینفووت دیدن نمایید.

 

دانلود کتاب بیماری های کپور ماهیان زینتی

صفحه ویژه آبزیان در سایت وت پارس

.....................................................

تهیه و تنظیم و ترجمه از بهرام ایمان طلب

نظرات

زهرا در تاریخ 09 دی, 1394
سلام.هر چی میگردم..جدوله میزان تزریقه هورمون رو پیدا نمیکنم.هیچ جا هیچی نگفته.حتی مقالات علمی هم تحقیق کاملی ندارن. خب اخه چقدر باید تزریق بشه
نظرتان را بنویسید توجه: نظرات قبل از انتشار توسط مدیریت تائید خواهند شد.

Secure image